| Het kruis van de Lorraine |
|
|
|
Wij hebben er een nieuwe werkgroep bij, Groupe Emile. Vernoemd naar de aanvoerder van deze verzetsgroep die weerstand heeft geboden tegen de onderdrukking van de Duitsers tijdens de 2de Wereldoorlog. Het aardige van een nieuwe werkgroep is dat er ook weer een nieuw uniform te zien is, een kijkje in het kamp en hoe de eenheid functioneert. Nu is er bij het verzet niet zo zeer sprake van een uniform, het waren immers burgers die verzet boden.
Het allerdaagse leven ging zoveel mogelijk gewoon door, maar tussen de dagelijkse bezigheden door werden er ook voorbereidingen getroffen om het de Duitser flink moeilijk te maken. Er waren ook grote groepen burgers die de gehele tijd in de bossen verbleven of bij de boer op t land. Verscholen voor de Duitsers, zich overdag schuil houdend om ’s-avonds ergens anders een spoorlijn op te blazen. Nu zie je later in de oorlog, toen het verzet openlijk gevoerd werd, dat deze verzetslieden een armband gaan dragen waaraan zij herkenbaar zijn als lid van het verzet. Het is een eenvoudige armband met de Franse driekleur, in het witte vlak is een dubbel gekruist kruis te zien, ook wel kruis van de Lorraine genoemd. Waar komt dit kruis vandaan en waarom droegen deze verzetsmensen nu juist dit symbool op hun driekleur? Het dubbel gekruiste kruis was een van de preheraldische symbolen van Hongarije. Tegen het eind van de 12de eeuw kom je dit symbool tegen op munten uit Hongarije. Later wordt het toegevoegd aan de koninklijke wapenen. In deze tijd is hetzelfde kruis een reliek in de Anjou (west Frankrijk), “het Ware Kruis” was een object van specifieke devotie. Het was waarschijnlijk van Byzantijnse herkomst en werd bewaard in het kasteel van de Hertogen van Anjou. In de 12de en 13de eeuw werd dit kruis beschouwd als de beeltenis van het ware kruis door heel de Oostelijk Christelijke Kerk. Het bovenste kruisdeel, wat meestal kleiner is, wordt ook wel de titulus genoemd, waarop het I.N.R.I. (Ihesus Nazareus Rex Iudeorum) geschreven stond. Deze afbeelding van het kruis was minder in gebruik bij de Westelijke Christelijke Kerk. In de 14de en 15de eeuw maakte de hertogen van het tweede huis van Anjou een ware rage van dit dubbele kruis. Munten en zegels werden ervan gemaakt, kunstwerken werden ermee versierd zoals het Apocalypse tapijt uit 1380. Het kruis werd nu ook wel het kruis van Anjou genoemd soms ook wel het kruis van Jerusalem. Rene van Anjou, Hertog van Lorraine in1431 introduceerde het kruis van Anjou in het oosten van Frankrijk. Binnen korte tijd werd het kruis geadopteerd als het embleem van het Hertogdom Lorraine. In 1477, gedurende het beleg van Nancy, gebruikte Hertog Rene II de Vaudemont het kruis als een verzamelpunt voor zijn troepen. Rene versloeg en doodde de Hertog van Bourgondie, Charles de Temeraire en eindigde het beleg van Nancy. Het kruis, nu in verband gebracht met de overwinning werd bijzonder populair in de Lorraine. In de 16de eeuw lieten heraldisten de naam “kruis van Anjou” varen en noemde het nu “het kruis van Lorraine” (Croix de Lorraine). In de 19de eeuw voegde men het kruis van de Lorraine toe aan de iconografische attributen van Jeanne d’ Arc, die uit de Lorraine kwam. Na het inlijven van een groot deel van de Lorraine door Pruisen na de oorlog van 1870, werd het kruis van Lorraine een symbool van herdenking en verzet. De heuvel van Sion-Vaudemont, 20 km ten zuiden van Nancy, is het belangrijkste symbool van het patriottisme van de Lorraine. De heuvel heeft de vorm van een hoefijzer en wordt daardoor als een goed voorteken beschouwd. Gedurende de Middeleeuwen was de heuvel een plaats van gebed van de Kruisridders, en ontving van hen de naam Zion, Sion in t Frans. Het verhaal doet de ronde dat Rene de Vaudemont, Charles de Temeraire versloeg onder de banieren van de Notre-Dame de Sion. Op 10 september 1873 verliet de laatste Pruisische soldaat het deel van de Lorraine dat Frans zou blijven. Een gebroken “Croix de Lorraine” werd in de Basiliek van Sion geplaatst, daarop geschreven in het dialect van de Lorraine; Ce n’a me po tojo (Ce n’est pas pour toujours - dit is niet voor altijd). Op 24 juni 1920 voegde men een gouden palm toe over de breuk van het kruis Een nieuw motto werd toegevoegd, Ce n’ato me po tojo (Ce n’etait pas pour toujours – dit was niet voor altijd). In 1946 werd het eind van de 2de Wereldoorlog gevierd door een nieuw Croix de Lorraine te plaatsen met als motto Estour inc po tojo, (Maintenant c’est pour toujours – Nu is het voor altijd). Het Croix de Lorraine duikt in juni 1940 weer op als het als embleem gebruikt gaat worden door de Vrije Fransen, een kleine groep soldaten die weigerden zich over te geven en zich verzamelden rondom Genral de Gaulle in Londen. Vice Admiraal Muselier, de eerste opper bevelhebber van de Marine van de Vrije Fransen, is waarschijnlijk de bedenker achter het gebruik maken van dit symbool. De marine en luchtmacht, die zich om de Gaulle hadden verzameld, werd gevraagd om het Croix de Lorraine als hun embleem te gebruiken. Petain had in het zuiden de Franse driekleur als nationale vlag behouden, het was nodig om iets krachtigs toe te voegen aan de nationale driekleur van de Vrije Fransen. Een embleem met een sterke historische achtergrond was nodig om af te zetten tegen het hakenkruis van de Duitsers. Muselier herinnerde zich het Croix de Lorraine wat hij verschillende malen in zijn jeugd in de Lorraine had gezien toen het gebruikt werd als een patriottisch symbool. Het duurde enkele maanden voordat de Gaulle het symbool officieel als embleem voor de Vrije Fransen aannam. Het Croix de Lorraine was nu officieel het symbool van de Vrije Fransen volgens voorschrift van 5 juni 1941. Tegen het eind van de oorlog zie je het Croix de Lorraine ook vaak met het V (van Victorie) teken. Na de oorlog werd het Croix de Lorraine gebruikt door de Gaullisten partij tijdens de 4de en 5de Republiek. Momenteel is het symbool algemeen bekend als teken van het verzet van de Fransen tijdens WO2 tegen de Duitsers. Wij reenactors van het Franse verzet maken dan ook dankbaar gebruik van dit herkenningssymbool. |