Door: Rob Berends

In het volgende artikel zal ik proberen om een beeld te geven van het Gevecht bij Koornspruit, een van De Wet's grootste successen gedurende de Tweede Vrijheidsoorlog. Ik heb voor dit specifieke gevecht gekozen omdat het een schoolvoorbeeld is van zowel Boeren wijsheid als Britse blunders...

Een korte situatieschets: De maand februari is voor de Boeren desastreus verlopen. De Britse troepen zijn overal in de opmars, en het is duidelijk dat de tot dan toe gebruikte tactiek niet langer werkt. De enorme aantallen mannen en materiaal die het Britse leger ter beschikking heeft maken een statische verdediging onmogelijk. Britse colonnes passeren de Boeren flanken, of vegen deze aan de kant, en zijn zo in staat om zowel de steden Kimberley als ook Ladysmith, die beiden al sinds het begin van de oorlog door de Boeren belegerd worden, te ontzetten. De Boeren moeten terug. Tijdens deze terugtocht wordt het leger van Cronjé omsingeld en bij Paardeberg tot overgave gedwongen, omdat hij weigert de huifkarren die hem zo vertragen achter te laten. De burghers zijn tegen deze tijd zo gedemoraliseerd, dat ook de hoofdstad van de Oranje Vrij Staat, Bloemfontein, eigenlijk zonder slag of stoot aan de Britten afgestaan moet worden.

Het is op dit donkere uur dat De Wet's zon pas echt gaat schijnen. De Wet voorziet dat de Britten na hun inname van Bloemfontein een periode van rust in zullen bouwen, alvorens door te stoten naar de hoofdstad van de Transvaal; Pretoria. De Britten hebben de afgelopen maanden zoveel gelopen en gevochten dat zij nu even pas op de plaats moeten maken om te reorganiseren en hun voorraden en materiaal aan te vullen. De Wet besluit dan ook om zijn gedemoraliseerde burghers een tijdje rust te geven. Alle Vrij Staatse troepen krijgen verlof, en worden pas op 25 Maart weer terug verwacht. Er komt nogal wat commentaar op zijn order, maar zoals De Wet het zelf verwoordt tegen Joubert; ‘Met onwillige honden is het moeilijk hazen vangen'...